Όταν τον Απρίλιο του 2009, ο Αμερικανός Πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα έδιδε στην Τουρκία το δακτυλίδι της περιφερειακής δύναμης, οι περισσότερες αναλύσεις ήταν προσαρμοσμένες στη γνωστή βολική εξήγηση: Η Τουρκία γίνεται πανίσχυρη, άρα εμείς τίποτε δεν μπορούμε να κάνουμε. Συνεπώς, και στο Κυπριακό θα πρέπει να πάμε σε «λύση-εξπρές», όπως το Λονδίνο και η Άγκυρα θέλουν.

Εάν ανατρέξει κάποιος στο παρελθόν, θα διαπιστώσει ότι από αυτές τις στήλες προσθέταμε μιαν άλλη διάσταση, που στηριζόταν στους κανόνες του πολιτικού ρεαλισμού. Ότι, δηλαδή, η αναβάθμιση της Τουρκίας ως περιφερειακής δύναμης, καθώς και τα ανοίγματά της προς το Ιράν, θα ενοχλούσαν πρωτίστως το Ισραήλ, λόγω της πρωτοκαθεδρίας του ως περιφερειακής δύναμης. Το Ισραήλ δεν είναι μόνο εντολοδόχος των Αμερικανών, είναι και συνδιαμορφωτής στη διεθνή εξωτερική πολιτική, ειδικώς στους τομείς όπου θίγονται ή εξυπηρετούνται ζωτικά του συμφέροντα. Επί τούτου, όμως, πρέπει να προσθέσουμε και κάτι άλλο: Η «στρατηγική βάθους» του Νταβούτογλου και η αυτοκρατορική πολιτική της Τουρκίας προς τον ισλαμικό κόσμο ενόχλησε και μερίδα αραβικών κρατών, για του εξής λόγους:

1. Η Τουρκία επιχειρεί να κλέψει τον ηγετικό ρόλο της Αιγύπτου και της Σαουδικής Αραβίας στον αραβικό κόσμο.

2. Η Συρία εξ ανάγκης φλερτάρει με την Τουρκία. Έχει, όμως, ανοικτά μέτωπα με την Άγκυρα επί των νερών του Τίγρη και του Ευφράτη.

3. Υπάρχει στις χώρες της περιοχής προβληματισμός, σκεπτικισμός και φόβος ως προς την εμβάθυνση των σχέσεων Άγκυρας - Τεχεράνης. Ο άξονας αυτός θεωρείται επικίνδυνος.

Η ενίσχυση του Ιράν διεθνώς δεν αρέσει ούτε στην ΕΕ ούτε στις ΗΠΑ. Και στον καβγά Τουρκίας - Ισραήλ, ήδη φαίνονται προς τα πού κλίνουν οι Αμερικανοί. Στηρίζουν Ισραήλ και απειλούν να παγώσουν την πώληση οπλικών συστημάτων στην Άγκυρα, λόγω των καταγγελιών του Ισραήλ για τον άξονα Τουρκίας - Ιράν. Η διεθνής πολιτική σκηνή δεν είναι στατική και οι μεταβολές που συμβαίνουν ή θα συμβούν μπορούν να γίνουν εγκαίρως αντιληπτές, εάν ένα κράτος αναλύει και εκπονεί εναλλακτικά σενάρια δράσης.

Και η ρεαλιστική σχολή σκέψης υιοθετεί την αρχή: Ο εχθρός του εχθρού είναι φίλος. Όπως μπορεί να λεχθεί σήμερα για το Ισραήλ, που φιλονικεί με την Τουρκία. Και ως περιφερειακή δύναμη, καλό θα ήταν να συμμαχούμε μαζί του. Η εντύπωση, όμως, που δίνει το κομματικό σύστημα είναι η εξής: Αδυνατεί να παρακολουθήσει τις εξελίξεις και να σχεδιάσει στρατηγική κοινής, με το Ισραήλ ή και με αραβικά κράτη, εξυπηρέτησης συμφερόντων, για να προκληθεί κόστος στην Τουρκία και να γίνει διαλλακτικότερη στο Κυπριακό. Και αυτό συμβαίνει, επειδή, εκτός των άλλων, η Κυβέρνηση είναι ακόμη ιδεολογικά αγκιστρωμένη στο παρελθόν και θεωρεί το Ισραήλ εξίσου εχθρική για τα συμφέροντά μας ιμπεριαλιστική δύναμη, όπως η κατοχική Τουρκία…

Article originally published on Simerini on August 23, 2010